Fıtır veya
fıtra, 'yaratılış' demektir. Fıtır Sadakası ise,
Ramazan bayramına kavuşan ve aslî ihtiyaçları dışında belli bir miktar
mala sahip olan Müslümanların kendileri ve velâyetleri altında bulunan
kimseler için yerine getirmekle yükümlü oldukları mâlî bir ibadettir,
bir yaratılış sadakasıdır. Vaciptir. Kişi başına konmuş bir malî ibadet
olması cihetiyle baş-göz ve beden zekâtı da denmektedir.
Fıtır
Sadakası, orucun kabulüne ve kabir azabından kurtulmaya
vesiledir. Ayrıca Ramazan ayı içerisinde yapılan hata ve kusurlara da
bir kefarettir. Resûlullah Efendimiz'in (asm) oruçlunun boş, çirkin ve
kötü sözlerinin günahından arınması ve fakirlere bir azık olması için
fıtır sadakasını emrettiğini İbn-i Abbas (ra) rivayet eder.
Fıtır
Sadakası kim verir?
Özürleri
olsun olmasın, oruç tutmayan kimseler de fıtır sadakası vermekle
mükelleftirler.
Fıtır
Sadakasını, aslî ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala
sahip olan herkes vermekle mükelleftir. Bu malın üzerinden zekâtta
olduğu gibi bir yıl geçmesi şart değildir. Bayram namazından hemen önce
nisap miktarı mala kavuşan bir kimse Fıtır Sadakasını vermekle mükellef
olur.
Nisap
ölçülerine sahip olmayan fakir Müslümanlar da Fıtır
Sadakasını verebilirler. Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:
'Allah zenginlerin malını fıtır sadakasıyla temizler. Fakirler ise
verdikleri zaman Allah fazlasıyla yerini doldurur.'
Fıtır
Sadakası kimlere verilir?
Fıtır
sadakası kendilerine zekât verilebilecek kimselere verilir.
Bir
fitre ancak bir kimseye verilir. Fakire fitre verirken,
bunun fitre olduğu söylenmese de olur. İçinden fitre niyetiyle vermesi
kâfidir.
Fıtır
Sadakası ne zaman verilir?
Fıtır
sadakasının verilme zamanı, dört mezhebin ortak görüşüne
göre, Ramazan Bayramının bir veya iki gün öncesi ile Ramazan Bayram
Namazı arasıdır. Hanefîler ve Şafiîlerce yaygın görüşe göre ise, fıtır
sadakası Ramazan ayı içerisinde de verilebilir. Yoksulların
ihtiyaçlarını bir an önce giderebilmeleri için uygun zaman dilimi ve
uygun ortam bulunduktan sonra hemen vermek en tavsiye edilen şeklidir.
Fıtır
Sadakası bayramdan sonraya kadar verilmemiş ise,
zimmetten düşmez; zimmeti devam eder ve ilk fırsatta kazaen verilmesi
gerekir. Ancak fitreyi bayramdan sonraya bırakmak günahtır.
Fıtır
Sadakasını kim vermeli?
Fıtır
sadakasını herkes bizzat kendisi verebileceği gibi, aile
fertleri namına aile reisi de verebilir. Bayram gecesi doğan çocuğun
fitresini de, aile reisi vermelidir.
Fitre miktarı
ne kadar olmalı?
Fitrede
esas olan, bir fakirin bir günlük yiyeceğini temin
etmektir. Fitre miktarı kişi başına buğdaydan yaklaşık bir buçuk
kilogram; arpa, kuru üzüm ve hurmadan üç kilogram üzerinden hesap
edilmelidir. Günümüzde ekonomik değerlerin çok değişmesi nedeniyle,
eğer bu miktarlar veya bunların parasal karşılıkları bir fakiri bir
günlük doyurmaya kâfi değilse takviye yapılmalı ve artırılmalıdır.
Fıtır
sadakası için, kişi başına asgarî bir rakam söylememiz
gerekirse, yaklaşık beş milyon liradır. İmkânı yerinde olanlar bu
rakamın üzerine çıkabilirlerse, şüphesiz daha faziletli ve daha makbul
olur.
Kaynak: Ahmet Özen, Fıtır Sadakası ve
Hükmü, Yeni Asya, 22.09.2007